Blog Gwadd | Tu Hwnt i’r Argyfwng: Rôl Ehangach ar gyfer Tai Dan Arweiniad y Gymuned yng Nghymru

Wedi’i lunio gan Joy Kent, mae’r adroddiad yn defnyddio tystiolaeth o’r Deyrnas Unedig ac yn rhyngwladol, yn ogystal â sylwadau mwy na 50 o bobl ar draws y sectorau tai, digartrefedd, gofal, cymorth a chymunedol. Mae’n dangos potensial modelau dan arweiniad y gymuned i gynnig dull gweithredu mwy hyblyg ac ymatebol, gan roi mwy o ddewis, rheolaeth a dylanwad i bobl am ble a sut maent yn byw, gan feithrin y sefydlogrwydd, perthyn a chysylltiadau cymdeithasol sy’n hanfodol i lesiant ac annibyniaeth hirdymor.

Yn bwysig, mae’r adroddiad yn glir nad yw tai dan arweiniad y gymuned yn disodli tai cymdeithasol, gwasanaethau digartrefedd na gwaith awdurdodau lleol a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig. Yn hytrach, mae’n dadlau y gall ategu darpariaeth bresennol drwy gyflwyno opsiynau tai, adnoddau a galluedd cymunedol ychwanegol i system sydd dan bwysau. Gallai hyn fod yn neilltuol o werthfawr i bobl sydd mewn risg o fod yn ddigartref, y rhai sy’n gadael lleoliadau sefydliadol neu unigolion sy’n edrych am amgylchedd tai mwy cefnogol gyda gwreiddiau lleol.

Fodd bynnag, mae’r ymchwil hefyd yn dynodi rhwystrau sylweddol i dwf. Ynghyd â heriau yn ymwneud â chynllunio, sonnir fod argaeledd tir a chyllid, diffyg ymwybyddiaeth ac ymgysylltu anghyson gan bartneriaid statudol allweddol – yn cynnwys awdurdodau lleol a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig – yn ffactorau sy’n atal ehangu tai dan arweiniad y gymuned. Geilw’r adroddiad am bartneriaethau cryfach rhwng cymdeithasau tai a grwpiau cymunedol i helpu datgloi potensial y sector a chreu llwybrau cliriach ar gyfer cydweithio.

Ymysg ei argymhellion mae strategaeth tai genedlaethol dan arweiniad y gymuned, cefnogaeth ymroddedig o fewn awdurdodau lleol, diwygio cynllunio, dulliau cyllido arloesol a fframweithiau partneriaeth cryfach. Ar gyfer LCC, mae’r adroddiad yn cyflwyno cyfle i weithio gyda chymunedau i ddatblygu dulliau newydd a lleol sy’n rhoi anghenion, dymuniadau a llesiant pobl wrth ganol darpariaeth tai.

Wrth i’r pwysau ar wasanaethau tai barhau, mae Tu Hwnt i’r Argyfwng yn cyflwyno achos cryf dros dai dan arweiniad y gymuned fel rhan o ddull mwy ataliol, sy’n canolbwyntio ar y person – un sy’n grymuso pobl a chymunedau tra’n ategu rôl hanfodol landlordiaid cymdeithasol. Yr her i’n sector yn awr yw symud o ymwybyddiaeth i weithredu. P’un ai drwy bartneriaethau, cyfleoedd tir, cymorth datblygu neu ymgysylltu strategol, mae gan LCC rôl allweddol i’w chwarae wrth greu’r amodau i dai dan arweiniad y gymuned ffynnu.