Ymchwil Effaith Economaidd

Gweler yr adroddiadau yma:

Crynodeb Gweithredol

Effaith Economaidd Tai Fforddiadwy

Adroddiad Tai Ychwanegol

Ffeithlun

Crynodeb Gweithredol:

Bu Cartrefi Cymunedol Cymru yn gweithio’n agos gyda’n haelodau dros y degawd diwethaf i fesur a dangos effaith economaidd-gymdeithasol cymdeithasau tai yng Nghymru. Mae ein hymchwil clodwiw gyda WERU a Beaufort wedi dangos gwir faint y gwaith mae cymdeithasu tai yn ei wneud wrth i’r sector dyfu, o drosglwyddiadau stoc i fod yn brif ddarparwyr tai fforddiadwy yng Nghymru.

Yn 2017 roedd ein gweledigaeth Gorwelion Tai o Gymru lle mae cartref da yn hawl sylfaenol i bawb yn nodi uchelgais newydd i fynd tu hwnt i’r hyn a wnawn eisoes a chyflawni cymaint mwy. Rydym wedi gosod uchelgais gadarn i adeiladu 75,000 cartref carbon isel, buddsoddi 95c ym mhob punt yng Nghymru, a datgarboneiddio ein stoc presennol. Wrth i Gymru wynebu nifer o heriau tyngedfennol yn wyneb argyfwng hinsawdd, argyfwng digartrefedd a phoblogaeth sy’n heneiddio, daeth yr amser i roi’r uchelgeisiau hynny ar waith.

Roedd yr Adolygiad Annibynnol o’r Cyflenwad o Dai Fforddiadwy yng Nghymru, a gyhoeddwyd y llynedd, yn cydnabod fod yn rhaid i ni newid y ffordd y gwnawn bethau os ydym i gyflawni ein huchelgeisiau. Er bod y gwaith polisi yn parhau’n gyflym i lunio fframwaith polisi newydd ar gyfer cyflenwi tai fforddiadwy yng Nghymru, roeddem eisiau cael ymdeimlad o beth oedd y wobr ar ddiwedd y daith hir honno. Beth fedrid ei gyflawni pe byddai cartref da yn dod yn hawl sylfaenol i bawb yng Nghymru? Nid oeddem eisiau canolbwyntio’n llwyr ar yr economi, ond ar yr amgylchedd, iechyd a gwasanaethau cyhoeddus yn fwy eang.

Mae ein Ymchwil ar Effaith Economaidd darpariaeth tai fforddiadwy yng Nghymru, a gyhoeddir mewn partneriaeth gyda Amion Consulting, ynghyd â’n Harolygon effaith economaidd-gymdeithasol 2018/19 yn dangos fod cymdeithasau tai yn parhau i gyflawni ar gyfer Cymru, ond o gael y buddsoddiad cywir, y gallai ein heffaith dyfu’n sylweddol iawn.

Mae’r ymchwil yn glir nad yw cost cyflawni ein gweledigaeth yn ansylweddol:

  • Amcangyfrifir y byddai cost datblygu 75,000 cartref erbyn 2036 yn £11.7bn
  • Amcangyfrifir y byddai cost datgarboneiddio cartrefi presennol tua £4.8bn

Mae’r rhain yn symiau mawr o fuddsoddiad yn ôl unrhyw fesur, ond byddai’r gwerth y gallai’r buddsoddiad hwn ei roi yn enfawr. Dengys yr ymchwil hyd at 2036, pe byddai cymdeithasau tai yn llwyddiannus wrth gyflawni ein gweledigaeth, y byddai’r sector yn:

  • Cefnogi £23.2bn o weithgaredd economaidd ar draws Cymru
  • Creu 50,000 o swyddi yn yr economi ehangach
  • Darparu 19,500 o gyfleoedd hyfforddiant a phrentisiaeth
  • Tyfu i gyflogi cyfanswm o 16,000 o weithwyr

Dim ond rhan o’r stori mae’r mesurau economaidd traddodiadol Cymru-gyfan yma yn ei ddweud. Caiff grym yn awr ei ledaenu ar hyd tri rhanbarth Cymru, gyda chreu strwythurau rhanbarthol newydd a phenderfyniadau pwysig sy’n effeithio ar gymdeithasau tai yn symud ymaith o San Steffan a Bae Caerdydd. Mae’n gynyddol bwysig dangos effaith ar lefel leol a rhanbarthol, ac am y tro cyntaf, caiff y dadansoddiad o effaith economaidd ei fanylu yn ôl tri rhanbarth economaidd Cymru. Mae’r ffigurau hyn yn ddiddorol:

  • Ar draws chwe awdurdod lleol y Gogledd, byddai’r effaith economaidd tua £5.4bn
  • Yn y Canolbarth a’r Gorllewin – yn cynnwys Rhanbarth Bargen Ddinesig Abertawe a’r cynllun am Fargen Ddinesig Canolbarth Cymru – byddem yn gweld £8.1n o weithgaredd economaidd
  • Yn y cyfamser, byddai’r deg awdurdod lleol ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd yn gweld twf economaidd o £9.7bn.

Ymhellach i hyn, mae cyfres o ganfyddiadau’r adroddiad yn dangos sut y byddai iechyd a llesiant unigolion a’n hamgylchedd yn cael budd pe byddai cymdeithasau tai yn cyflawni eu gweledigaeth:

  • Byddai darparu 75,000 o gartrefi fforddiadwy yn cynhyrchu effaith llesiant o fwy na £190 miliwn, ac arbedion biliau tanwydd o £611.9 miliwn
  • Byddai ôl-osod stoc presennol i gyflawni’r weledigaeth o gartrefi bron di-garbon yn sicrhau £1.2 biliwn pellach o arbedion
  • Gyda’i gilydd, byddai’r ddau fesur yma hefyd yn arbed gwerth mwy na £0.5bn o carbon

Mae’r adroddiad yn dangos llawer mwy o fuddion, yn cynnwys gwaith cymdeithasau tai i wella’r parth cyhoeddus drwy eu hymrwymiad i greu lle, a’r potensial y gallai datblygu ar raddfa fawr ei roi ar gyfer gwell cysylltiadau gyda thrafnidiaeth, yn ogystal â’n gallu i gynnig swmp gwirioneddol i weithgareddau yn yr economi sylfaenol.

Ychydig dros flwyddyn o’r etholiadau cyntaf i’r hyn a ailenwir yn y dyfodol agos yn Senedd Cymru, bydd llawer o wleidyddion yn ystyried eu gweledigaeth ar gyfer economi Cymru, y gwasanaethau cyhoeddus a sut y dylent gael eu darparu. Mae’r ymchwil hwn yn rhoi blas o’r hyn y gallai buddsoddiad hirdymor mewn tai ei roi a’r effaith y byddai Cymru lle mae cartref da yn hawl sylfaenol i bawb yn ei gael. Os yw gwleidyddion o ddifri am fynd i’r afael â rhai o’r heriau tyngedfennol sy’n wynebu Cymru, mae’r ymchwil hwn yn gwneud achos cryf dros fuddsoddi mewn tai a chymdeithasau tai.

Aaron Hill, Pennaeth Polisi a Materion Allanol

Gweler yr adroddiadau yma:

Effaith Economaidd Tai Fforddiadwy

Adroddiad Tai Ychwanegol